geschatte aantallen

Emigranten van de Holland-Amerika Lijn, 1900–1969

Waar gingen de passagiers heen die zeventig jaar lang vanuit Rotterdam de oceaan overstaken, en met welk schip? Deze kaart maakt de bestemmingen zichtbaar op basis van de passagierslijsten.

De bron

Van 1873 tot ver in de twintigste eeuw vervoerde de Holland-Amerika Lijn zakenlui, toeristen en emigranten naar Amerika. De passagierslijsten 1900–1969 (Stadsarchief Rotterdam, archief 318-04, Passage A) zijn dankzij een crowdsourceproject met ±1.600 vrijwilligers doorzoekbaar gemaakt en als open data ontsloten via Open Archieven (bijna 2,8 miljoen persoonsvermeldingen, licentie CC0). Elke reis linkt terug naar de originele scan bij het Stadsarchief.

Wat u ziet

Emigratie ▸ Amerika: reizen vanuit Rotterdam; elke passagier heeft een genoteerde eindbestemming (New York, maar ook diep het Canadese en Amerikaanse binnenland in).
Retour ▸ Europa: de tegenrichting: reizigers vanuit New York terug naar Europese steden, met in de vroege periode een opvallende terugkeer naar Midden- en Oost-Europa.
De tijdbalk toont zeventig jaar migratie: de piek vóór 1914, de crisis- en oorlogsjaren, en de naoorlogse emigratiegolf.
Zoek een schip of plaats: de resultaten openen in een zijpaneel, met links naar de originele lijst en het scheepsjournaal (318-05).

Methode: geschat, geijkt op exacte totalen

De aantallen zijn schattingen. De exacte jaartotalen komen uit de statistiek-API van Open Archieven (alle 2,78 miljoen vermeldingen); de bestemmings- en schipverdeling komt uit een steekproef van ~11.000 registerbladen, die per jaar wordt opgeschaald naar het exacte jaartotaal. De kaart is dus exact in de totalen en representatief in de spreiding.

Dekking en beperkingen

Van de bestemmingen is gemiddeld ~86% geografisch te plaatsen, sterk afhankelijk van de periode:

Tijdvak	Geplaatst	Belangrijkste beperking
vóór 1930	~93%	–
1930–1949	~87%	crisis/oorlog, kleine steekproef
1950–1969	~82%	bestemming vaak afgekort tot een letter

In de naoorlogse serie Passagestaten is de bestemming vaak tot een code afgekort. De duidelijke zijn gedecodeerd (N. = New York, Mo. = Montreal, Hal. = Halifax, Qu. = Quebec); een aantal ambigue letters is bewust ongeplaatst gelaten. Voor onderzoek op persoonsniveau kunt u het beste terecht bij Open Archieven of het Stadsarchief Rotterdam.

Data: Stadsarchief Rotterdam / Open Archieven (CC0). Plaatsen: GeoNames. Kaart: OpenStreetMap & CARTO. Onderdeel van de archiefkaarten. Feedback? mail gerust.